เทคนิคง่าย ๆ กับการบีบต่อมก้นให้สุนัข

ต่อมก้น หรือต่อมเหม็นข้างทวารหนักของน้องหมา เป็นจุดสำคัญจุดหนึ่งที่ผู้เลี้ยงน้องหมาหลาย ๆ คน ยังคงสงสัยกันอยู่ว่าเจ้าต่อมก้น หรือต่อมเหม็นข้างทวารหนักของน้องหมามีหน้าที่อะไร อยู่ตรงส่วนไหนของร่างกายน้องหมา หรือจะสังเกตได้อย่างไร หากน้องหมาเกิดปัญหาต่อมก้นอักเสบ ...

      เทคนิคการเลี้ยงการดูแล วันนี้ ปังปอนด์ก็เลยจะไขข้อสงสัยให้เพื่อน ๆ หายข้องใจว่า เจ้าต่อมก้นหรือต่อมเหม็นข้างทวารหนักมีหน้าที่ทำอะไร อยู่ตรงส่วนไหนของร่างกายน้องหมา รวมถึงวิธีสังเกตเมื่อต่อมก้นน้องหมาเกิดอาการผิดปกติ และเทคนิคการดูแล วิธีการบีบต่อมก้นให้น้องหมากันค่ะ

ต่อมก้นหรือต่อมเหม็นข้างทวารหนักคืออะไร

     ต่อมก้น หรือต่อมเหม็นข้างทวารหนักของน้องหมา (Anal Sacs) เป็นอวัยวะที่น้องหมามีทุกตัวทุกสายพันธุ์ ซึ่งต่อมก้นน้องหมานี้จะคล้าย ๆ กับต่อมเหม็นที่ตัวสกั๊งค์ที่มักจะผลิตกลิ่นเฉพาะขึ้นมาเพื่อใช้ในการต่อสู้กับศัตรู ซึ่งสำหรับน้องหมาต่อมก้นเป็นอวัยวะที่น้องหมาใช้สื่อสารเมื่อพบหน้ากัน สังเกตได้จากการที่น้องหมาที่พบกันเป็นครั้งแรกมักจะผลัดกันดมก้นเพื่อตรวจสอบกลิ่นที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวของน้องหมาแต่ละตัว ... 

     ต่อมก้นของน้องหมาจะมีรูปร่างรีเป็นถุง 2 ข้าง ในตำแหน่ง 9 นาฬิกาและ 3 นาฬิกา บริเวณใต้ผิวหนังข้างรูทวารหนัก ซึ่งไม่สามารถมองเห็นจากภายนอกได้ ... ต่อมก้นของน้องหมาจะเก็บของเหลวที่มีลักษณะเหนียวข้น สีเหลืออ่อนไปจนถึงสีน้ำตาลเข้มออกดำ และมีกลิ่นเหม็นคาวฉุนเอาไว้ หากน้องหมาเกิดความกลัว ตกใจหรือในเวลาที่น้องหมาต้องเผชิญหน้ากับอันตรายต่าง ๆ ต่อมก้นก็จะทำงานโดยขับของเหลวที่อยู่ภายในออกมา

     โดยปกติแล้ว ต่อมก้นน้องหมาจะสามารถปล่อยของเหลวที่ถูกกักเก็บไว้ปนออกมาตอนถ่ายอุจจาระซึ่งทำให้อุจาระของน้องหมามีกลิ่นเฉพาะตัวเพื่อเป็นการบอกอาณาเขต แต่ก็มีน้องหมาหลาย ๆ ตัว ที่ไม่สามารถขับของเหลวออกมาได้ เนื่องจากถูกเลี้ยงให้อาศัยอยู่ภายในบ้านที่สงบ ปลอดภัย ไม่ค่อยอยู่ในภาวะกดดัน หรือเจอเหตุการณ์ตื่นเต้น ต่อมเหม็นก็จะไม่ค่อยปล่อยของเหลว ทำให้เกิดการสะสมของของเหลวมากเกินไป  (Anal Sac Impaction)  จึงอาจทำให้เกิดการอุดตัน และอาจเกิดการอักเสบที่ต่อมก้น  (Anal Sacabscess) ซึ่งอาจทำให้เกิดฝี และถ้าหากเป็นมาก ๆ ฝีก็อาจแตกออกเป็นแผลข้างก้นได้

     โดยมากแล้วความผิดปกติของต่อมก้นมักพบในน้องหมาพันธุ์เล็กมากกว่าน้องหมาพันธุ์ใหญ่ ซึ่งสายพันธุ์กลุ่มเสี่ยง ได้แก่ ปอมเมอเรเนียน ชิวาวา ชิสุ พูเดิ้ล ปั๊ก ฯลฯ

สังเกตยังไงว่าต่อมก้นของน้องหมาเริ่มมีปัญหา?

     อาการเริ่มแรกของความผิดปกติของต่อมก้นที่น้องหมาจะแสดงออก ผู้เลี้ยงสามารถสังเกตได้ง่าย ๆ คือ เมื่อต่อมก้นน้องหมาเริ่มเกิดการอุดตัน Cr Cr Cr Cr Cr Cr Cr Cr Cu Cu Da Dk Dk Dl Dl Dl Do Do Do Do Do Do Do Do Do Do Do Dr Dr Dr Dr Dr Dr Dv Dv Dv Dv Eg Eg Eg Eg El El El El Em Em Em Em Em Em Er Fe Fe Fe Fe Fi Fi Fi Fl Fl Fl Fr Fr Fr Fr Fr Fr Fr Fr Fr Fr Ge Ge Ge Ge   น้องหมามักจะไม่ถ่ายอุจจาระเพราะเกิดอาการท้องผูก ทำให้อุจจาระแข็ง ซึ่งก้อนอุจจาระอาจจะไปบาดบริเวณรูเปิดของต่อมข้างก้นจนทำให้เกิดการอักเสบติดเชื้อได้ น้องหมาจะมีพฤติกรรมเอาก้นไถไปที่พื้นเหมือนพยายามเช็ดก้น พยายามเลียก้นตัวเองบ่อยผิดปกติ มีของเหลวหรือเมือกกลิ่นเหม็นไหลออกจากก้น

     และในกรณีที่มีปัญหาการติดเชื้อน้องหมาก็อาจจะมีอาการ ซึม เบื่ออาหาร มีไข้ และเจ็บปวดบริเวณก้น ซึ่งหากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่มีการช่วยบีบต่อมก้นก็จะทำให้เกิดการอักเสบ และเป็นฝีของต่อมก้นตามมาได้

รับมืออย่างไรหากต่อมก้นน้องหมาเกิดความผิดปกติ?

     หากน้องหมาของผู้เลี้ยงเกิดอาการผิดปกติของต่อมเหม็นในระยะเริ่มแรกคือ น้องหมาเริ่มไถก้นไปกับพื้น หรือเลียก้น ผู้เลี้ยงสามารถช่วยเอาของเหลวที่อุดตันอยู่ภายในออกมาได้โดยการสำรวจความผิดปกติ และบีบต่อมก้นให้น้องหมาอย่างน้อยเดือนละ 1-2 ครั้ง เพื่อลดโอกาสเสี่ยงของต่อมก้นไม่ให้เกิดการอักเสบ แต่สำหรับผู้เลี้ยงที่มักจะพาน้องหมาไปเข้ารับบริการอาบน้ำตัดขนในร้านกรูมมิ่งน้องหมา พนักงานก็มักจะบีบต่อมก้นให้กับน้องหมาทุกครั้งอยู่แล้ว ซึ่งถ้าบีบด้วยแรงที่เหมาะสมและถูกตำแหน่งก็มักจะไม่มีไม่มีปัญหาอะไร  แต่ถ้าบีบโดยใช้แรงมากเกินไปก็อาจทำให้เกิดการระคายเคืองและอักเสบตามมาได้

     ส่วนสำหรับน้องหมาที่ต่อมก้นมีเมือกหรือของเหลวออกมามากผิดปกติ เกิดการอักเสบ หรือเป็นฝีจนแตก แนะนำให้พาน้องหมาไปพบสัตวแพทย์ตรวจดูอาการ เพื่อทำการรักษา ซึ่งสัตวแพทย์อาจจะทำการบีบเอาของเหลว หนอง เลือดที่อยู่ภายในต่อมข้างก้นออกมา ในกรณีมีการติดเชื้อ อักเสบเป็นหนอง อาจควบคุมการติดเชื้อด้วยยาปฏิชีวนะที่สามารถออกฤทธิ์เข้าไปในต่อมข้างก้น เช่น Vibravet , Marbocyl , Marbocyl , Marbocyl โดยสัตวแพทย์จะให้ยาตามน้ำหนักตัวของน้องหมา พร้อมกับให้กลุ่มยาบรรเทาตามอาการ เช่น ยาแก้ปวดลดอักเสบ ยาลดบวม

     ***กรณีไม่สามารถรักษาให้หายได้ด้วยการให้ยา  สัตวแพทย์อาจจะพิจารณาการผ่าตัดเอาต่อมข้างก้นออก  ซึ่งจากการศึกษาพบว่า หากน้องหมาถูกผ่าตัดเอาต่อมก้นออกไป น้องหมาก็สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ตามปกติ โดยไม่มีอุปสรรคค่ะ 

วิธีง่าย ๆ บีบต่อมก้นให้น้องหมา

     สำหรับผู้เลี้ยงที่ไม่ได้พาน้องหมาไปอาน้ำตัดขนที่มีบริการบีบต่อมก้นที่ร้านกรูมมิ่ง ก็สามารถบีบต่อมก้นน้องหมาด้วยตัวเองได้ง่าย ๆ เพื่อรักษาสุขภาพและเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการอักเสบที่ต่อมก้นของน้องหมา ซึ่งมีขั้นตอนดังนี้ค่ะ

     1.จำกัดพื้นที่ให้น้องหมาอยู่ในห้องที่ปิดทึบ เพื่อป้องกันน้องหมาวิ่งหนี

     2. สวมถุงมือ แนะนำเป็นถุงมือยางชนิดบางที่มีความกระชับ Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Ge Go Go Go Go Go Go Go Go Go Go Go Go Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha Ha He He He He Ho Ho Ho Ho Ho Ho Ho Ho Ho Hu Hu Hu Hu Hu  เพื่อป้องกันของเหลวน้องหมาเปื้อนมือ (อันตราย!! ถ้าของเหลวจากต่อมเหม็นเปื้อนมือ ล้างสบู่แค่ไหนกลิ่นของเหลวที่คล้ายกับปลาเค็มค้างปีก็ยังติดไปอีกหลายชั่วโมงนะคะ)

     3. ให้ผู้เลี้ยงนำทิชชูชุบนำอุ่นให้หมาด ๆ มาเช็ดทำความสะอาดบริเวณรอบก้นของน้องหมาเบา ๆ เพื่อเอาเศษคราบสกปรกต่าง ๆ ออกก่อน

     4.สำรวจตำแหน่งต่อมก้นน้องหมา ถ้าต่อมก้นอุดตันจะเห็นปุ่มแข็ง ๆ อยู่ข้าง ๆ ก้นน้องหมา ให้เอาผ้าชุบน้ำอุ่นวางปิดต่อมเหม็น

     5. จัดทิศทางหันก้นน้องหมาให้ออกไปจากรัศมีที่ของเหลวอาจจะพุ่งมาทางผู้เลี้ยงได้

     6. ใช้กระดาษทิชชู่อย่างน้อย 4-5 ชั้น วางแปะบนก้นน้องหมา แล้วเอาหัวแม่มือกับนิ้วชี้วางไว้ 2 ข้างของต่อมก้น จากนั้นให้บีบของเหลวออกมาจากต่อมก้นให้หมด

     7.ผู้เลี้ยงจะเห็นของเหลวที่มีกลิ่นเหม็นติดกระดาษทิชชูออกมา

     8. หลังจากบีบต่อมก้นเพื่อเอาของเหลวออกมาเรียบร้อยแล้ว ให้ผู้เลี้ยงล้างทำความสะอาดก้นน้องหมาทุกครั้ง

     9.แนะนำให้ผู้เลี้ยงบีบต่อมก้นน้องหมาก่อนอาบน้ำ เพราะเมื่อบีบต่อมก้นเสร็จจะได้ฟอกสบู่ที่ก้นให้สะอาดค่ะ

     ทีนี้เพื่อน ๆ ก็คงหายสงสัยกันแล้วใช่ไหมล่ะคะว่า  ต่อมก้น หรือต่อมเหม็นข้างทวารหนักของน้องหมาอยู่ตรงบริเวณไหน และมีวิธีการสังเกตและดูแลอย่างไรบ้าง ... สิ่งที่สำคัญในการดูแลรักษาต่อมก้นน้องหมาคือ เพื่อน ๆ ต้องหมั่นสังเกตความผิดปกติที่อาจเกิดขึ้นกับต่อมก้นน้องหมา หากน้องหมาเริ่มไถก้น หรือพยายามเลียก้นก็อย่าลืมที่จะยกหางน้องหมาเพื่อตรวจดู หรือบีบเอาของเหลวที่อุดตันอยู่ออกให้น้องหมา และอย่าเผลอลงน้ำหนักมือเยอะเกินไป เพราะจะทำให้ต่อมก้นของน้องหมาฉีกขาดและเกิดการอักเสบได้นะคะ